{"id":23508,"date":"2026-10-13T11:54:00","date_gmt":"2026-10-13T06:54:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.fido-biznes.uz\/?p=23508"},"modified":"2026-10-13T12:15:23","modified_gmt":"2026-10-13T07:15:23","slug":"yuklama-ostidagi-kliring-banklar-karta-infratuzilmasini-osishga-qanday-tayyorlamoqda-fido-biznes-cardhub-forumi-yakunlari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.fido-biznes.uz\/uz\/yuklama-ostidagi-kliring-banklar-karta-infratuzilmasini-osishga-qanday-tayyorlamoqda-fido-biznes-cardhub-forumi-yakunlari\/","title":{"rendered":"Yuklama ostidagi kliring: banklar karta infratuzilmasini o\u2018sishga qanday tayyorlamoqda \u2014 Fido Biznes CardHub forumi yakunlari"},"content":{"rendered":"

Naqd pulsiz to\u2018lovlar hajmining o\u2018sishi kliring, solishtirish, buxgalteriya hisobi va o\u2018zaro hisob-kitoblarga tushadigan yuklamani oshirmoqda. Fido Biznes 8-oktabr kuni o\u2018tkazgan \u00abKarta infratuzilmasi biznes omili sifatida: tezlik, xarajatlar, o\u2018sish\u00bb amaliy forumi shu masalalarga bag\u2018ishlandi.<\/h4>\n

\"\"<\/p>\n

Kliringning biznes omiliga aylanishi muhokama qilindi. Alohida sessiyada Xalq bankida FB CardHub \u00abKliring\u00bb modulining pilot loyihasi ko\u2018rib chiqildi.<\/h4>\n

Karta infratuzilmasi qachon biznes omiliga aylanadi?<\/strong><\/h3>\n

Octobank boshqaruvchi direktori Kirill Salaxovichning<\/strong> fikricha, infratuzilmani biznes vazifalaridan kelib chiqib rivojlantirish kerak: avvalo bozorga qanday mahsulotni va qanchalik tez chiqarish zarurligi aniqlanadi, so\u2018ng IT, jarayonlar va infratuzilma shu maqsadga moslashtiriladi.<\/h4>\n

\"\"<\/p>\n

\u00abKliring va solishtirish jarayonlari, birinchi navbatda, biznes uchun juda muhim. Chunki ular xarajatlar va daromadlarni hisoblash, mahsulot umuman foyda keltiradimi yoki yo\u2018qmi \u2014 shuni tushunish imkonini beradi\u00bb.<\/h4>\n

Muammo har doim ham protsessing unumdorligida emas<\/strong><\/h3>\n

Octobank tranzaksion operatsiyalar departamenti direktori Sherali Abdiyevga<\/strong> ko\u2018ra, operatsiyalar ko\u2018payganda solishtirish va istisno holatlar bilan ishlash asosiy cheklovga aylanadi.<\/h4>\n

Bank HUMO, UZCARD, xalqaro to\u2018lov tizimlari, QR-to\u2018lovlar va P2P-o\u2018tkazmalari bilan ishlaydi. Ularning fayl formatlari, hisob-kitob sikllari va vaqt oraliqlari turlicha. Shu bois tranzaksiyalar ko\u2018payganda tafovutlar bilan ishlash murakkabligi operatsiyalar hajmidan ham tezroq ortishi mumkin.<\/h4>\n

Ko\u2018plab ichki tizimlar paketli qayta ishlashga mo\u2018ljallangan, mijozlar esa operatsiyalarni deyarli real vaqt rejimida ko\u2018rishni kutmoqda.<\/h4>\n

\"\"<\/p>\n

\u00abBiz uchun o\u2018sish masalasi faqat protsessing yuklamaga bardosh bera oladimi, degan savoldan iborat emas. Bek-ofis ham bu yuklamaga bardosh bera oladimi \u2014 masala shunda\u00bb<\/em>.<\/h4>\n

Infratuzilma biznesni sekinlashtirayotganining uchta belgisi<\/strong><\/h3>\n

Sherali Abdiyev uchta asosiy belgini ajratib ko\u2018rsatadi.<\/h4>\n

Birinchisi \u2014 miqyos samarasi yo\u2018qoladi: operatsiyalar ko\u2018payishi bilan xodimlar sonini oshirishga to\u2018g\u2018ri keladi.<\/h4>\n

Ikkinchisi \u2014 yangi mahsulotlarni chiqarish sekinlashadi: karta mahsulotlari, kobrending yoki hisob-kitob mantig\u2018idagi o\u2018zgarishlar uzoq davom etadigan takomillashtirishlarni talab qiladi.<\/h4>\n

Uchinchisi \u2014 yuqori yuklamada tizim faoliyati yomonlashadi: kechikishlar, rad etilgan operatsiyalar va mijozlar shikoyatlari ko\u2018payadi.<\/h4>\n

\"\"<\/p>\n

\u00abAgar infratuzilma miqyos samarasini ta\u2019minlamay qo\u2018ygan bo\u2018lsa, texnik jihatdan hali ishlayotgan bo\u2018lsa ham, uni o\u2018zgartirish vaqti kelgan\u00bb.<\/em><\/h4>\n

Karta biznesi kengaygani sari qo\u2018lda kliring qilish imkoniyati kamayadi<\/strong><\/h3>\n

CLICK kuzatuv kengashi a\u2019zosi Naima Mirzayevaning ta\u2019kidlashicha, 2026-yil yanvar\u2013avgust oylarida O\u2018zbekistonda POS orqali tushumlar hajmi butun 2025-yil ko\u2018rsatkichining qariyb 97 foiziga yetgan.<\/h4>\n

\"\"<\/p>\n

\u00abKarta biznesi qanchalik kengaysa, bank qo\u2018lda kliring qilishga shunchalik kam imkoniyat ajrata oladi\u00bb<\/em>.<\/h4>\n

Avtomatik qayta ishlashdan keyin ham hisob-kitoblar mosligini qo\u2018lda tekshirish zarurati biznes miqyosiga mos kelmaydi. Tafovut ortida mijoz muammosi, ushlanib qolgan mablag\u2018lar, nizoli operatsiya, chardjbek yoki operatsion risk bo\u2018lishi mumkin.<\/h4>\n

Maqsad \u2014 standart operatsiyalarni avtomatik solishtirish, xodimlarni esa asosan istisno holatlar bilan ishlashga yo\u2018naltirish. Abdiyev avtomatik yakunlanadigan operatsiyalar ulushi uchun 90\u201395 foizlik ko\u2018rsatkichni mo\u2018ljal sifatida keltiradi.<\/h4>\n

Xalq bankidagi pilot loyiha nimani ko\u2018rsatmoqda?<\/strong><\/h3>\n

Xalq banki FB CardHubni real kliring ssenariylari, HUMO va UZCARDning amaldagi tranzaksion yuklamasi hamda mutaxassislar ishtirokida sinovdan o\u2018tkazmoqda.<\/h4>\n

\"\"<\/p>\n

Ko\u2018rib chiqilayotgan konturda o\u2018rtacha kunlik yuklama 12,5 million, qayd etilgan eng yuqori kunlik yuklama esa 39,5 million tranzaksiyani tashkil etadi. Eng yuqori yuklama kunida 17,7 million operatsiya HUMO, 21,8 millioni UZCARD hissasiga to\u2018g\u2018ri kelgan.<\/h4>\n

Xalq banki kliring va tranzit hisobvaraqlarini tahlil qilish departamenti direktori Dilshod Sattorovning so\u2018zlariga ko\u2018ra, pilot davomida ushbu yuklamada fayllarni o\u2018qish va qayta ishlash tezligi 2\u20132,5 baravarga oshgan. Bank yakuniy texnik baho loyiha tugagach berilishini ta\u2019kidlaydi.<\/h4>\n

FB CardHub nimalarni o\u2018zgartiradi?<\/strong><\/h3>\n

FB CardHub \u2014 karta biznesi platformasi. \u00abKliring\u00bb \u2014 uning ilk infratuzilmaviy moduli.<\/h4>\n

Modul hisob-kitoblar, solishtirish va buxgalteriya o\u2018tkazmalarini yagona avtomatlashtirilgan konturda birlashtiradi. Asosiy buxgalteriya hisobi bankning ABT (avtomatlashtirilgan bank tizimi)da qoladi, kliring esa alohida texnologik muhitda ishlaydi.<\/h4>\n

Bu tranzaksiyalar soni ortganda kliringni kengaytirish, fayllar va tafovutlarni real vaqt rejimida nazorat qilish, turli manbalardagi ma\u2019lumotlarni avtomatik solishtirish hamda boshqa modullardagi o\u2018zgarishlarning kliring barqarorligiga ta\u2019sirini kamaytirish imkonini beradi.<\/h4>\n

Modul UZCARD, HUMO va xalqaro kartalar bilan ishlaydi. FB CardHub asosini yagona hisob yuritish qoidalari, ABT va protsessing markazlari bilan integratsiya, monitoring hamda konfiguratsiyani markazlashgan boshqarish tashkil etadi. Yangi karta yo\u2018nalishlari mavjud texnologik asosga ulanadi.<\/h4>\n

\u00abKliring\u00bb moduli operatsiyaning protsessing markazi faylidan ABTdagi buxgalteriya o\u2018tkazmasigacha bo\u2018lgan jarayonini avtomatlashtiradi. Tranzaksion va buxgalteriya ma\u2019lumotlari avtomatik solishtiriladi, tafovutlar darhol aniqlanadi. Fayllar dam olish kunlari ham 24\/7 rejimida qabul qilinadi va qayta ishlanadi.<\/h4>\n

Bank hisob-kitob parametrlarini va buxgalteriya o\u2018tkazmalari sxemalarini mustaqil belgilashi, yangi savdo va onlayn hamkorlarni ulashi, yangi to\u2018lov turlarini alohida dasturiy ishlab chiqish loyihasisiz sozlashi mumkin.<\/h4>\n

Mikroservis arxitekturasiga asoslangan modul gorizontal kengaytiriladi. Tizim fayllarning hayotiy siklini kuzatadi, tranzaksiyalar va buxgalteriya o\u2018tkazmalarini solishtiradi, tafovutlarni aniqlaydi, xatoli fayllarni qayta ishlaydi va takroriy operatsiyalarni bloklaydi.<\/h4>\n

FB CardHubni joriy etish asosiy bank hisobini ko\u2018chirishni talab qilmaydi. Loyiha davomida modul mavjud kliring bilan ayni fayllar asosida parallel ishlashi mumkin. ABT bilan integratsiya tayyor bo\u2018lsa, joriy etishning taxminiy muddati 1\u20132 oy.<\/h4>\n

Yangi jarayonlar, hamkorlar va to\u2018lov ssenariylari infratuzilmani qayta qurmasdan bosqichma-bosqich ulanadi.<\/h4>\n

Ishonchlilik, tezlik yoki xarajat?<\/strong><\/h3>\n

Central Asian Fintech Association raisi Otabek Nosirovning fikricha, texnologik hamkor bankning bugungi cheklovlari bilan birga infratuzilma uch\u2013besh yildan keyin duch keladigan yuklamani ham hisobga olishi kerak. Bank esa yechimga egalik qilish qiymati, mosligi va o\u2018zini oqlashini.<\/h4>\n

\"\"<\/p>\n

\u00abAgar bitta asosiy mezonni tanlash kerak bo\u2018lsa, men birinchi o\u2018ringa ishonchlilikni qo\u2018ygan bo\u2018lardim. Ammo zamonaviy bank uchun ishonchlilik, xarajatlar va kengayish imkoniyati o\u2018rtasidagi muvozanat muhim\u00bb,<\/em> \u2014 deya ta\u2019kidladi Otabek Nosirov.<\/h4>\n

Infratuzilma yuklamadan oldin o\u2018sishi kerak<\/strong><\/h3>\n

Karta infratuzilmasini faqat \u00abishlayaptimi yoki ishlamayaptimi\u00bb tamoyili asosida baholab bo\u2018lmaydi. Muhimi \u2014 miqyos samarasi saqlanib qolishidir.<\/h4>\n

Agar tranzaksiyalar ko\u2018payishi qo\u2018shimcha xodimlar, qo\u2018lda solishtirish va alohida takomillashtirishlarni talab qilsa, texnologik cheklovlar mahsulotlarni ishga tushirish va mijozlar tajribasiga ta\u2019sir qilsa, infratuzilma biznes rivojlanishini cheklay boshlagan bo\u2018ladi.<\/h4>\n

Yetuk karta infratuzilmasi bugungi yuklamani barqaror qayta ishlashi va kelajakdagi o\u2018sish uchun texnologik zaxira yaratishi kerak.<\/h4>\n

FB CardHub aynan shu tamoyilga asoslanadi: alohida kengaytiriladigan kliring konturi solishtirishni avtomatlashtirish, tafovutlarni nazorat qilish va asosiy hisobni ABTdan ko\u2018chirmasdan karta biznesini rivojlantirish imkonini beradi.<\/h4>\n

Natijada bank qo\u2018lda bajariladigan operatsiyalarni mutanosib ko\u2018paytirmasdan va har bir kengayish bosqichida infratuzilmani qayta qurmasdan karta biznesini rivojlantirishi mumkin.<\/h4>\n

<\/h4>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Naqd pulsiz to\u2018lovlar hajmining o\u2018sishi kliring, solishtirish, buxgalteriya hisobi va o\u2018zaro hisob-kitoblarga tushadigan yuklamani oshirmoqda. Fido Biznes 8-oktabr kuni o\u2018tkazgan<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":23505,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[87],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.fido-biznes.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23508"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.fido-biznes.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.fido-biznes.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.fido-biznes.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.fido-biznes.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=23508"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.fido-biznes.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23508\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":23519,"href":"https:\/\/www.fido-biznes.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23508\/revisions\/23519"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.fido-biznes.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media\/23505"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.fido-biznes.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=23508"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.fido-biznes.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=23508"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.fido-biznes.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=23508"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}