Kompaniya xodimlari musobaqalarda va jamoaviy ish uchun topshiriqlarda ishtirok etishdi.

Tadbir doirasida Fido-Biznes 2026 futbol chempionatining final o’yini bo’lib o’tdi. Jamoalar birinchi va ikkinchi o’rinlar uchun kurashdilar.

Kompaniya bosh direktori Farida Dadajanova yilning birinchi yarmi bo’yicha taqdimot qildi. Ayniqsa, ajoyib xodimlar e’tirof etildi va diplomlar bilan taqdirlandilar.

Kechqurun musobaqalar va final futbol o’yini natijalarini sarhisob qilish uchun gala-kechki ovqat bo’lib o’tdi. G’oliblar ham taqdirlandilar. Kechqurun jonli diskoteka bilan davom etdi.

Umuman olganda, tadbir xodimlarga kuchli energiya, jamoaviy ruh va ajoyib kayfiyat bag’ishladi!

Loyiha Fido Biznes’ning texnologik yechimlari hamda UZCARD milliy to’lov tizimi imkoniyatlarini birlashtirdi. Loyiha doirasida kompaniya Integratsiyalashgan avtomatlashtirilgan bank tizimi (IABT)da yangi karta mahsulotining to’liq hayot sikli qo’llab-quvvatlashni amalga oshirdi — kredit kartasini ochish va kredit limitini boshqarishdan tortib operatsiyalarni hisobga olish hamda kredit qarzdorligini yuritishgacha bo’lgan barcha jarayonlarni qamrab olib, mahsulotni bank tizimida qo’llab-quvvatlash uchun texnologik asos yaratdi.

Birinchi milliy kredit kartalarining ishga tushirilishi bank xizmatlarini rivojlantirishdagi muhim bosqich bo’ldi. Endilikda bank mijozlari imtiyozli davr mobaynida qarzdorlikni to’liq so’ndirgan taqdirda foizlar hisoblanmaydigan kredit limiti orqali tovar va xizmatlar uchun to’lovlarni amalga oshirish imkoniyatiga ega bo’ldi.

Kredit kartasi — bu kompleks bank mahsuloti bo’lib, uning to’liq ishlashi uchun karta protsessing tizimi, IABT, kredit hisobi, skoring mexanizmlari, qarzdorlikni boshqarish hamda kredit bozori tashqi infratuzilmasining o’zaro integratsiyalashgan ishlashi zarur.

«Birinchi milliy kredit kartalarining ishga tushirilishi UZCARD to’lov infratuzilmasini rivojlantirishdagi muhim bosqichdir. Biz banklarga jahonning ilg’or amaliyotlariga mos zamonaviy karta yechimlarini, foydalanuvchilarga esa kundalik hisob-kitoblar uchun qulay va tushunarli moliyaviy mahsulotni taklif etishga intilamiz. UZCARD kredit kartalarining paydo bo’lishi O’zbekistonda naqdsiz to’lovlar rivojiga hamda zamonaviy moliyaviy xizmatlar ommabopligini yanada oshirishga yangi turtki beradi, deb ishonamiz», — dedi UZCARD kredit mahsulotlarini rivojlantirish bo’yicha direktor Rustam Shamuradov.

Loyiha doirasida Fido Biznes IABTda yangi karta mahsulotini kompleks qo’llab-quvvatlashni amalga oshirdi: kredit kartalarini ochish, kredit limitlarini boshqarish, UZCARD protsessing platformasi bilan ma’lumot almashish, operatsiyalarni avtomatlashtirilgan hisobga olish, mijoz majburiyatlarini hisoblash, qarzdorlikni yuritish, to’lov jadvalini shakllantirish va to’lovlarni nazorat qilish. Bunday yechim bankka kredit kartasining butun hayotiy sikli — chiqarilishidan va limit belgilanishidan boshlab operatsiyalarni hisobga olish hamda mijoz majburiyatlari yopilguniga qadar — ishonchli texnologik asos yaratadi.

Yechim arxitekturasi kredit karta mahsulotini bankning yagona texnologik muhitda boshqarish imkonini beradi, IABTning amaldagi ish modelini saqlab qoladi va keyingi bosqichdagi kengayish uchun asos yaratadi. Kelgusida bu bankka kredit karta mahsulotlari qatorini rivojlantirish, xizmat ko’rsatish parametrlarini kengaytirish hamda zarurat tug’ilganda protsessing infratuzilmasi bilan yangi integratsiya ssenariylarini joriy etish imkonini beradi.

«Kredit kartasini ishga tushirish — bu nafaqat yangi karta mahsulotini chiqarish, balki kredit limiti, operatsiyalar hisobi, protsessing markazi bilan o’zaro ishlash hamda karta hayotiy siklining barcha bosqichlarini qo’llab-quvvatlaydigan bank infratuzilmasini kompleks modernizatsiya qilishdir. Loyiha davomida biz banklar odatiy biznes-jarayonlarini o’zgartirmasdan turib yangi mahsulotni joriy eta olishi va shu bilan birga karta biznesini yanada rivojlantirish uchun ishonchli texnologik asosga ega bo’lishiga alohida e’tibor qaratdik», — dedi Fido Biznes bosh direktori Farida Dadajanova.

Banklar uchun kredit kartalarini ishga tushirish chakana mahsulotlar qatorini kengaytirish, qo’shimcha daromad manbalarini yaratish hamda bozordagi raqobatbardoshlikni oshirish imkonini beradi. Bunda muhim jihat nafaqat yangi karta mahsulotini chiqarish, balki kredit mahsuloti bilan bog’liq barcha jarayonlarning barqaror ishlashini ta’minlaydigan va kredit karta mahsulotlari qatorini kelgusida kengaytirish uchun mustahkam texnologik poydevor yaratadigan infratuzilmani shakllantirishdir.

Loyihaning amaliy natijasi sifatida mahsulot birinchi hamkor bank — MKBANKda ishga tushirildi. 25-iyundan boshlab UZCARD kredit kartasini bankning barcha xizmat ko’rsatish markazlari va ofislarida rasmiylashtirish mumkin.

Birinchi milliy kredit kartalarining joriy etilishi O’zbekiston to’lov infratuzilmasini rivojlantirishdagi muhim bosqich bo’ldi. Loyiha Fido Biznes’ning texnologik ekspertizasi hamda UZCARD imkoniyatlarini birlashtirib, mamlakat bank bozorida zamonaviy karta mahsulotlarini yanada rivojlantirish uchun mustahkam asos yaratdi.

Banklar endi faqat mahsulotlar va tariflar bilan raqobatlashmayapti. Ustunlik tobora ko‘proq biznes uchun raqamli xizmatlarni rivojlantirish tezligi bilan belgilanmoqda. Shu sababli korporativ internet-bank masofaviy xizmat ko‘rsatish kanalidan bosqichma-bosqich korporativ biznesning to‘laqonli raqamli platformasiga aylanmoqda.

Korporativ internet-bank uzoq vaqt davomida yuridik shaxslarga xizmat ko‘rsatishning asosiy raqamli kanali bo‘lib, to‘lovlarni amalga oshirish, hisobvaraqlarni boshqarish va hujjatlar bilan ishlash imkonini ta’minlab keldi.

Biroq so‘nggi yillarda biznesning kutishlari sezilarli darajada o‘zgardi. O‘zbekistondagi raqamli banking bo‘yicha tarmoq tadqiqotlari shuni ko‘rsatadiki, bugungi kunda korporativ mijoz uchun raqobat nafaqat bank xizmatlari to‘plami, balki raqamli mijoz tajribasining sifati, xizmatlarni rivojlantirish tezligi va masofadan turib ishlash qulayligi bilan ham belgilanmoqda. Korporativ mijoz uchun masofaviy xizmat ko‘rsatish to‘lovlar, kelishuvlar va bank xizmatlarini olish jarayonlari amalga oshiriladigan kundalik ish muhitiga aylandi.

Ekspertlarning baholashicha, yuridik shaxslarning asosiy operatsiyalarining 70 foizigacha bo‘lgan qismi allaqachon masofadan turib bajarilishi mumkin. Shu bilan birga, mijozlar bankdan raqamli xizmatlarni chakana banking va zamonaviy B2B-servislarda odatlangan tezlikda rivojlantirishni kutmoqda.

Masofaviy bank xizmatlari kanalidan korporativ biznesning raqamli platformasigacha

Ilgari korporativ internet-bank, avvalo, operatsiyalarni amalga oshirish kanali sifatida qabul qilinar edi. Bugungi kunda uning roli ancha kengaydi. U bankning korporativ biznesiga kirish nuqtasiga aylanmoqda.

U orqali bank:

— yuridik shaxslar uchun yangi mahsulotlarni ishga tushirishi;
— mobil ssenariylarni rivojlantirishi;
— biznesning turli segmentlari uchun xizmatlarni shaxsiylashtirishi;
— tashqi servislar va davlat platformalarini ulashi mumkin.

Shuni alohida ta’kidlash muhimki, amaldagi korporativ internet-banklar o‘z vazifalarini bajarmay qo‘ydi, degan fikr nazarda tutilmayapti. Ko‘plab yechimlar yillar davomida banklar va ularning mijozlari uchun barqaror ishlashni ta’minlab kelgan va hozir ham korporativ biznesning muhim qismi bo‘lib qolmoqda.

Agar ilgari asosiy vazifa yuridik shaxslarga masofaviy xizmat ko‘rsatishni ta’minlash bo‘lgan bo‘lsa, bugungi kunda banklar raqamli o‘zgarishlar tezligi bo‘yicha ham raqobatlashmoqda. Korporativ mijozlar mobil servislar, yangi mahsulotlarni tez ishga tushirish, shaxsiylashtirilgan xizmat ko‘rsatish ssenariylari hamda bankni o‘z ichki tizimlari bilan integratsiya qilish imkoniyatini kutmoqda.

Mikrokreditbank vakillari ta’kidlaganidek:

“Bugungi kunda biznes bankdan shunchaki to‘lovlarni masofadan turib amalga oshirish imkoniyatini emas, balki moliyani boshqarish uchun to‘laqonli raqamli muhitni — mobillik, xizmatlarning yuqori tezligi va aksariyat xizmatlarni onlayn olish imkoniyatini kutmoqda”.

Platformaviy yondashuvning asosiy farqi — mikroservis arxitekturasi va API yondashuvidir. Ular platformaning alohida komponentlarini mustaqil rivojlantirish, yangi servislarni tezroq joriy etish, murakkab qo‘shimcha ishlanmalar hajmini qisqartirish, integratsiyalarni rivojlantirish va tizimni keng ko‘lamda qayta qurmasdan raqamli kanallarni kengaytirish imkonini beradi.

Bank uchun bu aniq natijalarni anglatadi: mahsulotlarni bozorga tezroq chiqarish, o‘zgarishlar qiymatini kamaytirish, integratsiyalarni tezlashtirish va korporativ mijozlar uchun yanada qulay raqamli tajriba yaratish.

Platforma korporativ xizmat ko‘rsatishning asosiy ssenariylarini qamrab oladi: to‘lov va valyuta operatsiyalari, ish haqi loyihalari, korporativ kartalar, kredit va depozit xizmatlari, elektron hujjat aylanishi hamda tashqi tizimlar bilan integratsiya.

Mikrokreditbank tajribasi

O‘zbekistonda korporativ raqamli xizmat ko‘rsatishning yangi modeliga o‘tishni boshlagan ilk banklardan biri Mikrokreditbank bo‘ldi.

Bank Fido Biznes bilan hamkorlikda yuridik shaxslarga xizmat ko‘rsatish uchun yangi platformani joriy etishni boshladi.

Bank vakillarining so‘zlariga ko‘ra, loyiha interfeysning navbatdagi yangilanishi sifatida emas, balki korporativ biznesni rivojlantirishga qaratilgan strategik investitsiya sifatida ko‘rib chiqilgan.

“Biz ushbu loyihani interfeysni yangilash sifatida emas, balki korporativ biznesni rivojlantirishga qaratilgan strategik investitsiya sifatida ko‘rib chiqdik. Biz uchun mijozlar ehtiyojlariga tez moslashish, yangi raqamli mahsulotlarni ishga tushirish va xizmatlarning uzoq muddatli barqaror rivojlanishini ta’minlaydigan platformani yaratish muhim edi”.

Loyihaning asosiy vazifasi bankka mijozlar ehtiyojlariga tezroq moslashish, yangi raqamli mahsulotlarni ishga tushirish, masofaviy xizmat ko‘rsatishni rivojlantirish, ichki jarayonlar samaradorligini oshirish va raqamli servislarni keyinchalik kengaytirish imkonini beradigan platformani yaratishdan iborat bo‘ldi.

Universal ssenariy o‘rniga shaxsiylashtirish

Korporativ mijozlar bir-biridan sezilarli darajada farq qiladi. Kichik biznes, o‘rta kompaniyalar, yirik xoldinglar va xalqaro kompaniyalar turli jarayonlar, rollar, limitlar, kelishuv yo‘nalishlari va hisobot talablaridan foydalanadi.

Shu sababli universal xizmat ko‘rsatish ssenariysi asta-sekin yanada moslashuvchan modelga o‘z o‘rnini bo‘shatmoqda.

Yangi platforma foydalanuvchilarning rollari va vakolatlarini moslashuvchan sozlash, individual mijozlarga xizmat ko‘rsatish ssenariylari, operatsiyalarni kelishish va imzolashning ixtisoslashtirilgan jarayonlari, shuningdek, servislarni korporativ mijozlarning turli toifalariga moslashtirish imkonini beradi. Bu banklarga universal xizmat ko‘rsatish modelidan voz kechib, biznesning turli segmentlari xususiyatlarini hisobga olish imkonini yaratadi.

Biznes faoliyatini to‘xtatmasdan migratsiya qilish

Banklar uchun yangi platformaga o‘tishda asosiy savollardan biri nafaqat “biz nimaga ega bo‘lamiz?”, balki “mijozlar uchun xavf tug‘dirmasdan qanday o‘tamiz?” degan masaladir.

Korporativ bankingda xatoning qiymati ayniqsa yuqori. Tizim orqali korxonalarning to‘lovlari, ish haqi loyihalari, yetkazib beruvchilar bilan hisob-kitoblar va boshqa muhim operatsiyalar amalga oshiriladi.

Shu sababli yangi platformaga o‘tish boshqariladigan tarzda amalga oshirilishi kerak.

“Raqamli bank platformasi — Biznes” amaldagi va yangi platformalarni parallel ravishda ishlatish imkoniyati bilan mijozlarni bosqichma-bosqich migratsiya qilishni nazarda tutadi. Bu mijozlarni segmentlar bo‘yicha o‘tkazish, o‘tish sifatini nazorat qilish hamda bankning joriy jarayonlariga sezilarli ta’sir ko‘rsatmasdan operatsion xatarlarni minimallashtirish imkonini beradi.

Mikrokreditbank vakillari ta’kidlaganidek:

“Bosqichma-bosqich migratsiya mijozlarga xizmat ko‘rsatish uzluksizligini ta’minlash va bankning joriy jarayonlariga sezilarli ta’sir ko‘rsatmasdan operatsion xatarlarni minimallashtirish imkonini beradi”.

Bank tomonidan tezkor hamkorlik ta’minlangan taqdirda, platformani bazaviy tayyorlash va joriy etish bir oy ichida amalga oshirilishi mumkin. Shundan so‘ng mijozlarni yangi tizimga izchil o‘tkazish boshlanadi.

Bu bozor uchun nimani anglatadi?

Korporativ banking bosqichma-bosqich “internet-bank — operatsiyalar kanali” mantig‘idan “raqamli platforma — korporativ biznesni rivojlantirish asosi” mantig‘iga o‘tmoqda.

Yaqin yillarda mavjud raqamli kanallarni shunchaki qo‘llab-quvvatlash bilan cheklanmay, ularni mijozlar va bozorning yangi talablariga muvofiq tez rivojlantira oladigan banklar ustunlikka ega bo‘ladi.

Shu sababli korporativ xizmat ko‘rsatishning zamonaviy raqamli platformalariga o‘tish masofaviy bank xizmatlarini yangilashning navbatdagi bosqichi emas, balki bank korporativ biznesini rivojlantirish bo‘yicha uzoq muddatli strategiyaning bir qismiga aylanmoqda.

Tadbir davomida islomiy moliyaning global tendensiyalari, banklar uchun strategik yondashuvlar hamda mahsulotlarni amaliy joriy etish masalalari ko‘rib chiqildi. Shuningdek, ishtirokchilarga FB Islamic Finance («Islomiy darcha») platformasi namoyish etildi. Mikroxizmatlar (microservices) arxitekturasiga asoslangan ushbu yechim mavjud AT infratuzilmasini modernizatsiya qilmasdan islomiy moliyaviy mahsulotlarni ishga tushirish imkonini beradi. Tadbirning asosiy xulosasi: bozor texnologik va me’yoriy jihatdan tayyor. Keyingi qadam esa banklarning strategik qarorlariga bog‘liq.

FB CardHub yangi platformasining ilk moduli — FB CardHub Kliring banklarda karta kliringini markazlashtirish, bankning asosiy tizimiga tushadigan yuklamani kamaytirish hamda operatsiyalarni qayta ishlash shaffofligini oshirishga xizmat qiladi.

Fido-Biznes banklarning karta hisob-kitoblarini boshqarish uchun mo‘ljallangan yangi modulli FB CardHub platformasini taqdim etdi. Platformaning joriy etishga tayyor bo‘lgan ilk moduli — FB CardHub Kliring bo‘lib, u hozirda O‘zbekiston Respublikasi Xalq bankida pilot loyiha sifatida joriy etilmoqda.

Mazkur yechim karta kliringining resurs talab qiluvchi jarayonlarini alohida texnologik konturga ajratish, ABTning asosiy konturiga tushadigan yuklamani kamaytirish hamda amaldagi bank tizimini asosiy hisob yuritish tizimi sifatida saqlagan holda operatsiyalarni 24/7 rejimida uzluksiz qayta ishlash imkonini beradi.

Fido-Biznes banklarning karta biznesini bosqichma-bosqich modernizatsiya qilish uchun yaratilgan yangi FB CardHub platformasining ilk moduli — FB CardHub Kliringni taqdim etmoqda.

Modul UZCARD, HUMO va xalqaro to‘lov tizimlari protsessing markazlaridan keluvchi kliring hamda tranzaksiya fayllarini yagona konturda qayta ishlaydi, avtomatik solishtirishni amalga oshiradi, dublikatlarni aniqlaydi, buxgalteriya o‘tkazmalarini tayyorlaydi hamda ma’lumotlarni amaldagi avtomatlashtirilgan bank tizimiga uzatadi.

FB CardHub platformasini joriy etish aynan Kliring modulidan boshlanmoqda, chunki bugungi kunda kliring konturi bank kartochka infratuzilmasining eng ko‘p yuklama tushadigan va eng muhim qismlaridan biriga aylangan. Mazkur yechimni birinchi bo‘lib pilot tarzda joriy etayotgan bank — O‘zbekiston Respublikasi Xalq banki.

Karta biznesi yangi yuklama bosqichiga kirdi

So‘nggi yillarda mobil bank xizmatlari, raqamli to‘lov servislari, ekvayring, marketpleyslar va naqd pulsiz hisob-kitoblarning jadal rivojlanishi banklarning karta infratuzilmasiga tushadigan yuklamani sezilarli darajada oshirdi. Operatsiyalar soni ko‘paydi, integratsiyalar kengaydi, mijozlar esa bank xizmatlaridan 24/7 rejimida uzluksiz foydalanishni kutmoqda.

Shu sharoitda karta kliringi endi yordamchi jarayon emas. Hisob-kitoblarning o‘z vaqtida amalga oshirilishi, operatsiyalar shaffofligi, mijozlarga xizmat ko‘rsatish sifati hamda yangi karta mahsulotlarini tezkor ishga tushirish imkoniyati bevosita kliring jarayonining tezligi va barqarorligiga bog‘liq.

Nima uchun birinchi modul sifatida aynan Kliring tanlandi?

Karta operatsiyalari hajmining ortishi, integratsiyalar sonining ko‘payishi va bank servislarining murakkablashuvi karta infratuzilmasiga qo‘yiladigan talablarni sezilarli darajada oshirdi. Kliring operatsiyalarini qayta ishlash tobora ko‘proq hisoblash resurslarini talab qilmoqda, yuklamaning ortishi esa karta jarayonlarini bankning asosiy tizimi ishlashiga yanada bog‘liq qilib qo‘ymoqda.

Shu sababli Fido-Biznes FB CardHub platformasini aynan Kliring modulidan boshlab joriy etmoqda. Uni alohida texnologik konturga ajratish ABTning asosiy konturiga tushadigan yuklamani kamaytirish va karta operatsiyalarini yanada barqaror qayta ishlash imkonini beradi. Bundan tashqari, kliring ma’lumotlarini qayta ishlash tezligi savdo va xizmat ko‘rsatish korxonalari bilan o‘zaro hisob-kitoblarning o‘z vaqtida amalga oshirilishiga hamda mijozlarga ko‘rsatiladigan moliyaviy xizmatlar sifatiga bevosita ta’sir ko‘rsatadi.

FB CardHub Kliring: yagona qayta ishlash konturi

FB CardHub Kliring — protsessing markazlaridan keladigan kliring va tranzaksiya fayllarini qabul qilish hamda qayta ishlash, karta va terminal operatsiyalari bo‘yicha o‘zaro hisob-kitoblarni amalga oshirish, natijalarni solishtirish va buxgalteriya o‘tkazmalarini shakllantirish uchun mo‘ljallangan avtomatlashtirilgan yechimdir.

Modul UZCARD, HUMO va xalqaro to‘lov tizimlari bo‘yicha operatsiyalarni yagona texnologik konturda qayta ishlaydi. Natijada bank tarqoq protsessing sxemalaridan yagona qayta ishlash, monitoring va nazorat modeliga o‘tish imkoniyatiga ega bo‘ladi.

Yechim kelayotgan fayllarni avtomatik tekshiradi, ularning yaxlitligini nazorat qiladi, dublikatlarni aniqlaydi, operatsiyalarni solishtiradi, buxgalteriya hisobi uchun zarur ma’lumotlarni tayyorlaydi va ularni amaldagi ABTga uzatadi.

Bank mutaxassislari har bir fayl va operatsiyaning butun qayta ishlash jarayonini kuzatishi mumkin. Bu kliring jarayonining shaffofligini oshiradi, bahsli operatsiyalarni tezroq tahlil qilish imkonini beradi hamda qo‘lda bajariladigan ishlar hajmini kamaytiradi.

FB CardHub Kliring ma’lumotlarni 24/7 rejimida uzluksiz qayta ishlash uchun mo‘ljallangan. Platforma ommaviy to‘lovlar, ish haqi loyihalari, ijtimoiy to‘lovlar, pensiyalar va mavsumiy yuqori yuklama davrlarida ham barqaror ishlashni ta’minlaydi.

Alohida texnologik kontur va ABTda hisobni saqlab qolish

FB CardHub Kliringning asosiy tamoyili — kartochka operatsiyalarini qayta ishlashni bankning asosiy yadrosidan ajratishdir. Kliring fayllari va tranzaksiyalar alohida texnologik konturda qayta ishlanadi, buxgalteriya hisobi uchun tayyorlangan ma’lumotlar esa ABTga uzatiladi.

Bunday yondashuv ABTning asosiy konturiga tushadigan yuklamani kamaytiradi, karta operatsiyalarini qayta ishlashni moslashuvchan kengaytirish imkonini beradi hamda bankning amaldagi tizimini asosiy hisob yuritish platformasi sifatida saqlab qoladi.

Shu bilan birga, FB CardHub Kliring buxgalteriya hisobini yurituvchi tizimni almashtirmaydi va mavjud buxgalteriya modelidan voz kechishni talab qilmaydi. Modul buxgalteriya hisobida aks ettirish uchun zarur bo‘lgan ma’lumotlar va o‘tkazmalarni tayyorlaydi, barcha hisob yuritish esa amaldagi ABTda davom etadi.

Bunday arxitektura banklarga kartochka infratuzilmasini bosqichma-bosqich modernizatsiya qilish imkonini beradi — amaldagi operatsiyalarni to‘xtatmasdan, bank yadrosini tubdan qayta qurmasdan va yangi tarqoq yechimlarni joriy etmasdan.

Xalq bankidagi pilot loyiha

FB CardHub Kliringni amaliy joriy etishning birinchi bosqichi Xalq bankida amalga oshirilayotgan pilot loyiha bo‘ldi.

Bank uchun ushbu loyiha kartochka kliringini yanada markazlashgan va samarali boshqarish modeliga o‘tish yo‘lidagi muhim qadam hisoblanadi.

«Biz uchun faqat fayllarni avtomatik qayta ishlash emas, balki nazorat, solishtirish, monitoring va kartochka tranzaksiyalarini tahlil qilish jarayonlari yagona konturda birlashtirilgan platformaga ega bo‘lish muhim edi. Bunday yondashuv kliring jarayonini yanada shaffof va boshqariladigan qiladi, shuningdek, yangi talablar, formatlar va servislarni joriy etishda bankka ko‘proq moslashuvchanlik beradi», — dedi Xalq banki Kliring va tranzit hisobvaraqlarini tahlil qilish departamenti direktori Dilshod Sattarov.

Yagona karta platformasi sari ilk qadam

FB CardHub Kliring — FB CardHub yangi platformasining birinchi modulidir. Aynan ushbu moduldan Fido-Biznes banklarning karta biznesini rivojlantirishga qaratilgan platformaviy yondashuvni bosqichma-bosqich joriy etishni boshlamoqda.

Kelgusida FB CardHub platformasi kartalarni emissiya qilish, ommaviy to‘lovlar, ish haqi loyihalari, ijtimoiy to‘lovlar va ekvayring modullari bilan kengaytiriladi. Ularning barchasi yagona texnologik arxitektura, umumiy integratsiya yondashuvi, monitoring va karta jarayonlarini boshqarish tamoyillari asosida ishlaydi.

«Bugungi kunda banklarning karta biznesi ommaviy, uzluksiz va texnologik jihatdan murakkab tizimga aylandi. Shu sababli FB CardHub platformasini yaratishda biz banklarga navbatdagi alohida funksional yechimni emas, balki karta infratuzilmasini rivojlantirishning platformaviy yondashuvini taklif etishni maqsad qildik. Biz aynan Kliring modulidan boshlayapmiz, chunki bugungi kunda eng katta yuklama aynan shu konturga tushmoqda va u hisob-kitoblar tezligi, operatsiyalar shaffofligi hamda karta servislarining barqaror ishlashiga bevosita ta’sir ko‘rsatadi», — dedi Fido-Biznes bosh direktori Farida Dadajanova.

FB CardHub banklar karta infratuzilmasini bosqichma-bosqich modernizatsiya qilish uchun texnologik asos yaratadi. Platforma amaldagi ABTni asosiy hisob yuritish tizimi sifatida saqlagan holda, karta servislarini izchil rivojlantirish va kelgusida ularni moslashuvchan kengaytirish imkonini beradi.

Nega ISO 20022 ga o‘tishni endi ortga surib bo‘lmaydi

2026-yil 29-avgust kuni SWIFT O‘zbekiston banklari ishtirokidagi ayrim FIN MT to‘lov xabarlari uchun amal qilib kelgan vaqtinchalik chorani bekor qiladi. Ushbu chora banklarga mazkur xabarlarni vaqtincha qo‘shimcha validatsiya va ISO 20022 formatiga konvertatsiyasiz yuborish imkonini berib kelgan.

Tayyorgarlikni oldindan yakunlagan banklar uchun bu sana deyarli sezilmay o‘tadi. Ammo hali to‘liq moslashishga ulgurmagan banklar uchun 29-avgust xalqaro hisob-kitoblar infratuzilmasi qanchalik tayyor ekanini ko‘rsatadigan jiddiy sinov bo‘lishi mumkin.

Ko‘plab banklar uchun bu navbatdagi SWIFT dedlayni sifatida ko‘rinadi. Aslida esa undan keyin mazkur vaqtinchalik choraga tayanishning iloji qolmaydi.

Aynan 29-avgust kuni SWIFT O‘zbekiston ishtirokidagi ayrim FIN MT to‘lov xabarlariga nisbatan qo‘llanib kelgan vaqtinchalik istisno tartibini bekor qiladi.

ISO 20022 ga o‘tishni allaqachon yakunlagan banklar uchun bu odatiy ish kuni bo‘ladi. Boshqalar uchun esa texnik cheklovlar xalqaro to‘lovlarga bevosita ta’sir qila boshlaydigan nuqtaga aylanishi mumkin.

Fido Biznes 2009-yildan buyon banklarning SWIFT infratuzilmasi bilan ishlaydi. Shu vaqt ichida xalqaro hisob-kitoblar sohasidagi bir nechta yirik transformatsiyalarda ishtirok etdik. Biroq ISO 20022 ga o‘tish so‘nggi yillardagi eng katta o‘zgarishlardan biri bo‘ldi.

So‘nggi yillarda Fido Biznes jamoasi O‘zbekiston banklarida ISO 20022 loyihalarini joriy etishda qatnashdi va turli ssenariylarni ko‘rdi — puxta rejalashtirilgan migratsiyalardan tortib, vaqt tanqisligi sharoitida amalga oshirilgan tezkor loyihalargacha.

Shu sababli quyida marketing materiali emas, balki ushbu loyihalarda bevosita ishtirok etgan mutaxassislarning amaliy kuzatuvlari keltiriladi.

29-avgustdan keyin nima o‘zgaradi?

2025-yil 22-noyabrdan boshlab moliyaviy muassasalar o‘rtasidagi to‘lov yo‘riqnomalari ISO 20022 formatida uzatilishi belgilangan. Shu bilan birga, ayrim FIN MT to‘lov xabarlari uchun vaqtinchalik istisno tartibi saqlab qolingan.

Aslida bu xizmat eski va yangi formatlar o‘rtasida “tarjimon” vazifasini bajardi. Natijada banklar o‘z tizimlarini bosqichma-bosqich moslashtirish va migratsiyani shoshilmasdan amalga oshirish imkoniyatiga ega bo‘ldilar.

29-avgustdan keyin esa ushbu vaqtinchalik chora amal qilishdan to‘xtaydi.

Bu amalda nimani anglatadi?

Birinchidan, FIN SR 2025 validatsiya talablariga javob bermaydigan MT xabarlari rezerv qayta ishlash va ISO 20022 formatiga konvertatsiyadan o‘ta olmaydi hamda rad etiladi — NAK.

Ikkinchidan, MX formatidagi kiruvchi xabarlarni banklarning o‘zi qayta ishlashi kerak bo‘ladi. Agar tizim bunga tayyor bo‘lmasa, ayrim operatsiyalar qo‘lda qayta ishlanishi mumkin. Bu esa to‘lovlarni qayta ishlash tezligi va xarajatlariga ta’sir qiladi.

Alohida e’tibor pacs.008, pacs.009 va camt.053/054 turidagi xabarlarga qaratilishi kerak. Ular mijoz to‘lovlari, banklararo hisob-kitoblar va hisobvaraqlar bo‘yicha ko‘chirmalarda qo‘llaniladi.

So‘nggi yillardagi asosiy xavf shundaki, vaqtinchalik chora amalda sezilmasdan ishladi. Shu sababli ayrim banklarda ISO 20022 ga tayyorgarlik allaqachon yakunlangan degan taassurot paydo bo‘lishi mumkin.

Aslida esa haqiqiy sinov bank MX formatidagi xabarlar bilan bevosita ishlashni boshlaganidan keyingina yuzaga chiqadi.

Agar bank tayyor bo‘lmasa, nima yuz beradi?

Birinchi ssenariy: to‘lovlar davom etadi, ammo qimmatroq bo‘ladi

Ba’zi bank-korrespondentlar ma’lum vaqt davomida o‘zlarining moslik mexanizmlaridan foydalanishda davom etishlari mumkin.

Tashqaridan qaraganda hammasi odatdagidek ko‘rinadi: to‘lovlar o‘tmoqda, hisob-kitoblar ishlamoqda.

Biroq vaqt o‘tishi bilan kechikishlar, qo‘shimcha komissiyalar va muayyan bank-korrespondentning ichki qarorlariga bog‘liqlik kuchayadi.

Muammo shundaki, bunday mexanizmlarning qachon o‘chirib qo‘yilishi ko‘pincha oldindan ommaga ma’lum qilinmaydi. Yirik banklar legacy-yechimlardan voz kechgan sari vaziyat murakkablashib boradi.

Ikkinchi ssenariy: muammolar ayrim yo‘nalishlarda paydo bo‘ladi

Bankning asosiy korrespondentlaridan biri MX formatiga to‘liq o‘tadi va MT formatidagi xabarlarni qabul qilishni to‘xtatadi.

Natijada ayrim to‘lov yo‘nalishlarida uzilishlar yuzaga keladi. Ba’zi xabarlar rad etiladi, ayrimlari esa qo‘lda qayta ishlash yoki qayta formatlashni talab qiladi.

Operatsion bo‘linmalar vaqtinchalik yechimlar izlashga, to‘lov marshrutlarini o‘zgartirishga va qo‘shimcha nazorat choralarini joriy etishga majbur bo‘ladi.

Bunday holatlar xalqaro amaliyotda allaqachon kuzatilgan. Odatda ular migratsiyani so‘nggi daqiqagacha kechiktirgan tashkilotlarda yuz beradi.

Uchinchi ssenariy: dedlayndan keyingi favqulodda loyiha

Bu eng qimmat va eng xavfli variant hisoblanadi.

Bank migratsiyani o‘tish davri tugagandan keyingina boshlaydi. Jamoa vaqt tanqisligi sharoitida ishlaydi, testlar uchun vaqt qisqaradi, ishlab turgan tizimlarda xatolar paydo bo‘lish ehtimoli esa ortadi.

Shu sababli tayyorgarlikni oldindan boshlagan banklar loyihani rejalashtirilgan tartibda amalga oshirish imkoniyatiga ega bo‘ldi. Qolganlar esa uni favqulodda choraga aylantirib qo‘yishi mumkin.

Bugunoq javob berilishi kerak bo‘lgan beshta savol

Bank o‘zini ISO 20022 ga tayyor deb hisoblasa ham, quyidagi savollarni yana bir bor tekshirib chiqish foydadan holi bo‘lmaydi.

1. Qaysi bank-korrespondentlaringiz allaqachon faqat MX formatida ishlamoqda yoki yangi standartdan foydalanishni rasman talab qilmoqda?

2. Bankning ABS tizimi MX xabarlarini mustaqil shakllantira va qayta ishlay oladimi yoki oraliq adapterdan foydalaniladimi? Agar adapter ishlatilayotgan bo‘lsa, uning qo‘llab-quvvatlash holati dolzarbmi?

3. SWIFT Alliance Access bilan MX rejimidagi ishlash faqat test muhitida emas, balki produktiv konturda ham sinovdan o‘tkazilganmi?

4. Jamoada pacs.008 va pacs.009 xabarlari tuzilishini tushunadigan hamda validatsiya xatolarini tahlil qila oladigan mutaxassislar bormi?

5. Avtomatlashtirish mavjud bo‘lsa ham, nosozliklar yuz berganda qo‘lda qayta ishlash tartiblari tayyorlanganmi?

Amaliyot shuni ko‘rsatadiki, aynan shu savollar o‘tish jarayonining yakuniy bosqichida eng ko‘p muammolar manbai bo‘ladi.

ISO 20022 ga allaqachon o‘tgan banklar tajribasi nimani ko‘rsatmoqda?

Bugungi kunda SWIFT ISO 20022 funksionalligi O‘zbekistonning 12 ta bankida Fido Biznes yechimlari asosida joriy etilgan. Bozorning bir qismi hali ham dedlaynga tayyorgarlik ko‘rayotgan bir paytda, ushbu banklar allaqachon xalqaro xabarlarning yangi formatlari bilan ishlamoqda va o‘tish davrining yakuniga to‘liq tayyor holda yaqinlashmoqda.

Mazkur loyihalar tajribasi shuni ko‘rsatadiki, muvaffaqiyatli migratsiya faqat MX formatini qo‘llab-quvvatlash bilan cheklanmaydi.

Bunda yechim arxitekturasi, mavjud SWIFT infratuzilmasi bilan integratsiya, to‘lovlarning butun hayotiy siklini nazorat qilish hamda trafikni bosqichma-bosqich yangi formatga o‘tkazish imkoniyati ham muhim rol o‘ynaydi.

Amaliyot shuni ko‘rsatadiki, bank uchun MX xabarlarini shunchaki qabul qilishning o‘zi yetarli emas. Ularni to‘g‘ri validatsiya qilish, marshrutlash, qayta ishlash va arxivlash jarayonlari ham to‘liq yo‘lga qo‘yilgan bo‘lishi kerak.

Fido Biznes tizimida ishlayotgan yechimlar MX xabarlarini qayta ishlashning to‘liq siklini ta’minlaydi, SWIFT Alliance Access va FINplus bilan bankning mavjud SWIFT infratuzilmasini qayta qurmasdan integratsiyalash imkonini beradi hamda SWIFT GPI Tracker orqali to‘lovlar harakatini nazorat qilishga yordam beradi.

Eng barqaror natijalar odatda migratsiya bosqichma-bosqich amalga oshirilgan loyihalarda kuzatiladi: avval test muhiti, keyin cheklangan hajmdagi produktiv trafik va shundan so‘ng to‘liq ishga tushirish.

Bunday yondashuv xavflarni sezilarli darajada kamaytiradi va xalqaro hisob-kitoblarning uzluksiz ishlashini ta’minlaydi.

Ko‘pchilik banklar uchun ISO 20022 ga o‘tish allaqachon oddiy texnik loyiha bo‘lishdan chiqib ketgan. Bugungi kunda ushbu standart xalqaro hisob-kitoblarni rivojlantirish, to‘lovlarni qayta ishlash sifatini oshirish va yangi raqamli moliyaviy xizmatlarni ishga tushirish uchun asos bo‘lib xizmat qilmoqda.

Nega tayyorgarlikni oldindan boshlash muhim?

Har qanday infratuzilmaviy loyiha dedlayn yaqinlashgani sari qimmatlashadi.

ISO 20022 ga o‘tish ham bundan mustasno emas.

Tayyor yechim mavjud bo‘lganda test muhitini tayyorlash odatda 4–6 hafta vaqt oladi. Integratsion testlar va produktiv trafikni bosqichma-bosqich ko‘chirish uchun esa yana 2–4 hafta talab qilinadi.

29-avgustgacha hali vaqt bor.

Ammo kechiktirilgan har bir hafta to‘liq test o‘tkazish imkoniyatlarini kamaytiradi va muammolar ishga tushirilgandan keyingina aniqlanish xavfini oshiradi.

Xulosa o‘rnida

Migratsiyani oldindan yakunlagan banklar, ehtimol, 29-avgustni sezmay ham qoladi.

Boshqalar uchun esa bu sana infratuzilmaviy loyiha kutilmaganda operatsion muammoga aylanishi mumkin bo‘lgan nuqtaga aylanishi ehtimoldan xoli emas.

Shuning uchun bugun asosiy savol “ISO 20022 ga o‘tish kerakmi?” emas.

Asosiy savol — “buni xotirjam va rejalashtirilgan tarzda amalga oshirish uchun qancha vaqt qoldi?”

2026 йил 29 августдан бошлаб SWIFT халқаро тизими FIN MT хабарларини захира тартибида қайта ишлаш учун айрим давлатларга, жумладан, Ўзбекистонга нисбатан қўлланиб келган вақтинчалик чораларни (temporary measures) бекор қилади. Ушбу санадан кейин ISO 20022 стандарти талаблари ва MT–MX конвертацияси қоидаларига мос келмайдиган халқаро тўлов хабарлари SWIFT тизими томонидан автоматик равишда рад этилиши мумкин.

Шу сабабли банкларнинг ISO 20022 стандарти талабларига тайёрлиги халқаро ҳисоб-китобларнинг узлуксиз амалга оширилишини таъминлашда муҳим омилга айланмоқда. Банк сектори учун мазкур ўзгаришларнинг аҳамиятини инобатга олган ҳолда, Fido Biznes жамоаси ўз дастурий ечимларида SWIFT’нинг янги халқаро хабар форматларини олдиндан қўллаб-қувватлашни жорий этди. Натижада компания мижозлари бўлган банклар янгиланган халқаро тўлов форматлари билан ишламоқда ва ўтиш даври якунланишига тўлиқ тайёр ҳолда кириб бормоқда.

Бугунги кунда SWIFT ISO 20022 функционаллиги Fido Biznes ечимларидан фойдаланаётган Ўзбекистон Республикасининг 12 та банкида жорий этилган. Компаниянинг дастурий ечимлари орқали ҳар куни минглаб халқаро SWIFT тўлов хабарлари қайта ишланади, операциялар ҳажми эса ойига ўн минглаб транзакцияларни ташкил этади.

ISO 20022 билан ишлашда Fido Biznes ечимларидан фойдаланаётган банклар қаторига Бизнесни ривожлантириш банки (BRB), Халқ банки, Асакабанк, Universal Bank, Trastbank, Микрокредитбанк, Ҳамкорбанк, TBC Bank, Orient Finans Bank, AVO Bank, Asia Alliance Bank ва Ўзбекистон саноат-қурилиш банки (SQB) киради.

Fido Biznes’нинг интеграциялашган автоматлаштирилган банк тизимлари (ИАБТ)ни SWIFT халқаро тўлов тизими билан интеграция қилиш илк бор 2009 йилда амалга оширилган. Ўтган давр мобайнида компания халқаро ҳисоб-китобларни автоматлаштириш ва банкларнинг SWIFT инфратузилмасини қўллаб-қувватлаш бўйича катта тажриба тўплади.

2023 йил охирида Fido Biznes SWIFT’нинг расмий ҳамкорига айланди. Бу компанияга ташкилот билан ҳамкорликни янада кенгайтириш, долзарб материалларни тезкор олиш ҳамда банк мижозларини молиявий хабарлар алмашинуви бўйича янги халқаро стандартга ўз вақтида тайёрлаш имконини берди.

Нима учун ISO 20022’га ўтиш банклар учун муҳим?

ISO 20022’га ўтиш сўнгги йиллардаги халқаро тўлов инфратузилмасидаги энг муҳим трансформациялардан бири ҳисобланади. Янги стандарт анъанавий MT форматлари ўрнини эгаллаб, маълумотлар сифатини ошириш, жараёнларни автоматлаштириш ва тўловларни қайта ишлашдаги хатолар сонини камайтиришни таъминлайди.

Ўтиш даври якунлангач, ўз тизимларини янги талабларга мослаштирмаган банклар халқаро тўлов хабарларининг рад этилиши билан боғлиқ хавфларга дуч келиши мумкин. Шу боис ISO 20022 стандарти асосида ишлашга тайёр инфратузилмага эга бўлиш халқаро ҳисоб-китоблар узлуксизлигини таъминлашнинг муҳим омилига айланмоқда.

ISO 20022 — келажак молиявий инфратузилмасининг асоси

ISO 20022’га ўтиш шунчаки техник янгиланиш эмас. Янги стандарт рақамли молиявий хизматларни ривожлантириш, халқаро ҳисоб-китоблар шаффофлигини ошириш ҳамда банк жараёнларини янада кенгроқ автоматлаштириш учун пойдевор вазифасини бажаради.

Белгиланган муддат яқинлашгани сари банк инфратузилмасининг янги шароитларда ишлашга тайёрлиги тобора муҳим аҳамият касб этмоқда. Молиявий ташкилотлар учун бу нафақат халқаро тўлов тизими талабларига мувофиқлик масаласи, балки халқаро операцияларни амалга оширишда мижозларга узлуксиз хизмат кўрсатишни таъминлаш масаласидир.

«ISO 20022’га ўтиш халқаро тўлов инфратузилмасидаги сўнгги йиллардаги энг муҳим ўзгаришлардан биридир. Биз SWIFT’нинг янги талабларига мослашишда банкларни ўз вақтида тайёрлаш муҳимлигини яхши англаган ҳолда, ечимларимизда янги форматларни қўллаб-қувватлаш имкониятини олдиндан жорий этдик.

Бу мижозларимизга ўз бизнес жараёнларини олдиндан мослаштириш ва муддат яқинлашганда тизимларни шошилинч такомиллаштириш заруратидан холи ҳолда бизнес ривожига эътибор қаратиш имконини берди», — дейди компания бизнес-аналитиги Рустам Ботиров.

Fido Biznes банк сектори учун инновацион ечимларни ривожлантиришда давом этмоқда ҳамда молиявий ташкилотларга халқаро стандартлар ва глобал молия бозори талаблари ўзгаришларига ўз вақтида мослашишда кўмак бермоқда.

Ammo ushbu modelning tizimli cheklovi mavjud: u moliyalashtirish vazifalarini hal qiladi, biroq kapital, risk va investitsion oqimlar bilan ishlashning to‘liq tizimini yaratmaydi.

Bu cheklov ayniqsa kengroq trend fonida yaqqol ko‘rinmoqda. Islomiy moliya tor segment bo‘lishdan chiqib, asta-sekin global moliyaviy tizimga integratsiya qilinmoqda. Turli baholashlarga ko‘ra, islomiy moliyaviy aktivlarning umumiy hajmi allaqachon trillionlab dollar bilan o‘lchanmoqda va o‘z standartlari hamda tartibga solish mexanizmlariga ega bo‘lgan alohida global iqtisodiy segmentni shakllantirmoqda.

Talab o‘sishi nafaqat musulmon aholisi ko‘pchilikni tashkil qiladigan mamlakatlarda, balki rivojlangan iqtisodiyotlarda ham kuzatilmoqda — jumladan Yevropada, bu yerda demografik o‘zgarishlar va migratsiya sharoitida islomiy moliyaviy vositalar moliyaviy infratuzilmaning bir qismiga aylanmoqda. Natijada, islomiy moliya muqobil model sifatida emas, balki global moliya bozorining qo‘shimcha moliyaviy qatlami sifatida qaralmoqda.

Markaziy Osiyo bu jarayonda hali boshlang‘ich, ammo tez rivojlanish salohiyatiga ega bosqichda turibdi. Yevrosiyo taraqqiyot banki (YeTB) tahliliga ko‘ra, musulmon aholisi ulushi yuqori bo‘lishiga qaramay, mintaqa global islomiy moliya sanoatida deyarli ishtirok etmaydi: unga dunyodagi islomiy moliyaviy aktivlarning taxminan 0,01 foizi to‘g‘ri keladi.

Demografik salohiyat va bozorning haqiqiy ulushi o‘rtasidagi bu tafovut talab yo‘qligini emas, balki infratuzilma yetishmasligini ko‘rsatadi — murakkab moliyaviy modellarni qo‘llab-quvvatlay oladigan va ularning xalqaro standartlarga mosligini ta’minlaydigan tizimlar yetarli emas.

Aynan talab va infratuzilma o‘rtasidagi shu tafovut amaliyotda islomiy moliyaviy modellarni ko‘lamni oshirish imkonini texnologik yechimlar uchun o‘sish nuqtasiga aylanmoqda.

Fido-Biznes’ning FB Islamic Finance platformasi aynan shu infratuzilmaviy ehtiyojni qoplaydi. Kompaniya tizimning yangi modullari uchun qo‘shimcha xalqaro AAOIFI sertifikatlarini oldi va platforma funksionalligini islomiy moliyaning asosiy ssenariylaridan tashqariga kengaytirdi.

Gap avvalo musharaka va mudaraba modellari haqida bormoqda — aynan shu vositalar islomiy fintexni oddiy bitim mantig‘idan investitsion arxitektura mantig‘iga olib chiqadi.

Musharaka sheriklik modelini nazarda tutadi: tomonlar loyihaga birgalikda investitsiya kiritadi va foyda hamda zararlarni ulushlariga mutanosib ravishda taqsimlaydi. Bunday tuzilmada moliyaviy tashkilot shunchaki mablag‘ manbai emas, balki iqtisodiy jarayon ishtirokchisiga aylanadi. Bu tizimdan ulushlarni qayd etish, mablag‘lar harakatining shaffof hisobi va majburiyatlar bajarilishini nazorat qilishni talab qiladi.

Mudaraba esa murakkablikning boshqa darajasini qo‘shadi — kapitalni ishonch asosida boshqarish modeli. Bu modelda bir tomon mablag‘ beradi, ikkinchi tomon esa ularni boshqaradi, foyda esa oldindan kelishilgan sxema asosida taqsimlanadi. Platforma uchun bu to‘liq siklni qo‘llab-quvvatlash zaruratini anglatadi: mablag‘larni jalb qilishdan tortib ularni joylashtirish, daromadlilikni hisobga olish va foydani taqsimlashgacha. FB Islamic Finance investitsion operatsiyalarni ham, depozit mahsulotlarini ham qamrab olib, kapital bilan ishlashning yaxlit modelini shakllantiradi.

Salam va ijara kabi qo‘shimcha vositalar platformadan foydalanish ssenariylarini kengaytiradi. Salam kelajakdagi yetkazib berish uchun oldindan to‘lov qilinadigan bitimlarda qo‘llaniladi, ijara esa mulk huquqi saqlanib qoladigan lizing operatsiyalarida ishlatiladi. Ammo aynan musharaka va mudaraba sifat jihatidan yangi bosqichni belgilaydi: ular tizimdan nafaqat operatsiyalarni rasmiylashtirishni, balki bitimning iqtisodiy mantig‘ini boshqarishni ham talab qiladi.

Olingan AAOIFI sertifikatlari platforma xalqaro talablarga nafaqat rasmiy shartlar darajasida, balki operatsiyalarning iqtisodiy mantig‘i darajasida ham mos kelishini tasdiqlaydi.

FB Islamic Finance’ning yangilangan sertifikatlari:

Islomiy moliya kontekstida bu juda muhim. AAOIFI standartlari nafaqat shartnomalar tuzilmasini, balki foydani tan olish, risklarni taqsimlash va aktivlarga egalik qilish tamoyillarini ham tartibga soladi. Bu elementlardagi xato shunchaki texnik xatolik emas, balki modelning o‘zi buzilishi hisoblanadi.

Texnologik jihatdan FB Islamic Finance mikroservis arxitekturasi asosida qurilgan. Bu alohida modullarni mustaqil ravishda ishga tushirish va yangilash, tizimni mavjud bank platformalari bilan integratsiya qilish hamda infratuzilmani to‘liq qayta qurmasdan yangi mahsulotlarni ishga tushirish imkonini beradi.

Moliyaviy tashkilotlar uchun bu bozorga chiqish vaqtini qisqartirish, mahsulot liniyasini boshqariladigan tarzda rivojlantirish va operatsion risklarsiz islomiy modelga bosqichma-bosqich o‘tish imkonini anglatadi.

Bozor uchun bu nimani o‘zgartiradi

Bunday platformalarning kengayishi nafaqat alohida kompaniyalarga ta’sir qiladi — u butun bozor arxitekturasini o‘zgartiradi.

Birinchidan, talqinlarga bog‘liqlik kamayadi: mahsulot mantig‘i tizimga oldindan kiritilgan va standartlar bilan tasdiqlangan bo‘lsa, shariat me’yorlarini qo‘llashdagi tafovutlar xavfi kamayadi.

Ikkinchidan, ma’lumotlarni solishtirish imkoniyati paydo bo‘ladi, bu esa transchegaraviy operatsiyalar va xalqaro kapitalni jalb qilish uchun juda muhim.

Uchinchidan, kengayish imkoniyati paydo bo‘ladi. Musharaka va mudaraba kabi investitsion modellar nafaqat huquqiy, balki texnologik infratuzilmani ham talab qiladi.

Bugungi kunda aynan shu omil mintaqada soha rivojlanishining asosiy to‘siqlaridan biri sifatida qaralmoqda. Shu bilan birga, YeTB baholariga ko‘ra, 2033 yilga borib Markaziy Osiyodagi islomiy bank aktivlari hajmi 6 milliard dollardan oshishi, sukuk bozori esa shunga yaqin ko‘rsatkichlarga yetishi mumkin.

Fido-Biznes kompaniyasining FB Islamic Finance yo‘nalishi rahbari Umid Ergashev ta’kidlashicha, bunday yechimlarning paydo bo‘lishi moliyaviy tashkilotlarga har bir mahsulot uchun alohida yechim ishlab chiqmasdan, islomiy modelga tizimli ravishda o‘tish imkonini beradi.

Bu esa islomiy moliyaning keyingi o‘sish bosqichi talab bilan emas, balki tizimlarning ushbu talabni qanchalik qo‘llab-quvvatlay olishi bilan belgilanadi deganidir.

Mahsulotlardan — tizimga

Natijada texnologiya bitimlarni rasmiylashtirish uchun yordamchi vosita bo‘lishdan chiqadi. U kapital, risk va daromadlilik bilan ishlash qoidalari oldindan belgilangan muhitga aylanadi.

Aynan shu jihat islomiy fintex rivojlanishining infratuzilmaviy bosqichini mahsulot bosqichidan ajratib turadi.

FB Islamic Finance platformasining kengayishi Markaziy Osiyo bozori aynan shu yo‘nalishda harakatlana boshlaganini ko‘rsatadi. Alohida mahsulotlarni ishga tushirish emas, balki global standartlarga mos keladigan to‘liq moliyaviy arxitekturani shakllantirish imkonini beradigan yechimlar paydo bo‘lmoqda.

Va bu kontekstda asosiy masala mahsulotlar soni emas, balki tizimning kapitalni boshqarish qobiliyatidir.

Shu mantiqda nafaqat mahsulotlarning mavjudligi, balki infratuzilmaning tayyorligi ham asosiy strategik omilga aylanadi. Aynan shu tayyorgarlik shakllanayotgan bozorda kim yetakchi pozitsiyalarni egallashini belgilab beradi.

Qirg’iziston Banklari Ittifoqi va Markaziy Osiyo Fintech Assotsiatsiyasi (CAFA) bilan birgalikda ular EcoIslamicBankning islom moliya sohasidagi amaliy tajribasini muhokama qilishdi va tajriba almashish va hamkorlik qilish uchun potentsial sohalarni aniqladilar. Bundan tashqari, Qirg’iziston Respublikasidagi mikromoliya tashkilotlari va sug’urta kompaniyalarining rahbarlari va mutaxassislari bilan uchrashuv bo’lib o’tdi.

          Buxoro tungi poygasi dunyoning eng qadimgi shaharlaridan birini noyob tungi muhitda ko’rish va keng ko’lamli sport tadbirining bir qismiga aylanish uchun ajoyib imkoniyatdir.

Ishtirokchilar tanlagan masofalarini muvaffaqiyatli bosib o’tib, ajoyib jamoaviy ruhni namoyish etib, chidamlilik va matonatni namoyish etdilar.